free bootstrap builder



İmmünoloji Derlemeleri

Giriş


Künye (K01-SN01-RN0)
Konu No: K01
Sürüm no: SN01
İlk Yayım Tarihi:  21.09.2017
Revizyon no: RN0
Revize Eden Yazar: UD
Revizyon Tarihi: UD
Yazar: Dr. Erkan YULA (K01-SN01)

İmmünoloji (bağışıklık bilimi), vucudumuzun tehdit olarak algıladığı etkenlere karşı gösterdiğimiz yanıtlarla ilgilenen bir bilim dalıdır. Bu etken, bir mikroorganizma olabileceği gibi (probiyotik bakteriler lütfen üzerinize alınmayın) cansız bir molekül, hatta kişinin kendi yapı taşları da olabilir. Ya da otoimmünite durumunda olduğu gibi kişi kendi (öz) yapıtaşına karşı bağışıklık sistemini tetikleyebilir; tümör immünitesinde olduğu gibi anormal hücrelerimize karşı immün cevap geliştirebiliriz.

Bu terimleri biraz daha açalım:
İmmünite sözcüğü (latince “immunis=vergiden muaf” sözcüğünden türetilmiş) konağın hastalıklara karşı muafiyetini, yani direncini belirtmek için kullanılmıştır (1).
Çevremizde ve hatta bedenimizde birçok mikroorganizma yaşamaktadır. Kabaca bakteri, virüs, mantar ve parazit olarak isimlendirilen mikropların vücudumuz tarafından yabancı olarak tanınmasını sağlayan küçük maddelere ‘antijen’ denir. Bu özgün yapıdaki maddeler (antijenler) mikropların ve diğer tehditlerin tanınmasında “anahtar” rol oynar. 
Vücudumuzu hastalık yapan mikroplardan koruyan savunma sistemine ise ‘immün sistem’ denir. İmmün sistem kabaca doğal bağışıklık sistemi, salgısal (humoral) immün sistem ve hücresel immün sistemden oluşmaktadır. Hücresel immün sistemi oluşturan hücrelerin başlıcaları ‘T hücresi, B hücresi, Fagositler, Doğal öldürücü (NK) hücre’ lerdir. Bu hücrelerin üzerinde tehditleri tanımaya yönelik ‘reseptörler’ (almaçlar) bulunur. Reseptörler, mikroplardaki anahtarları (antijenleri) tanıyabilen kilitler olarak düşünülebilir. Anahtar-kilit (reseptör-antijen) bir araya gelince hücreler harekete geçer ve mikroplara karşı ‘savunma sistemi’ devreye girer (2).
Bağışıklık sistemimiz doğada karşılaştığı ve zararlı birer tehdit olarak algıladığı bu maddelere karşı kendisini  3 basamakta savunur;
• Yabancı olduğunu algılar
• Bunlara karşı savunmayı sağlar
• Bir daha unutmamak ve daha hızlı ve güçlü yanıt vermek üzere belleğine kaydeder.

Yabancı organizmalara karşı ilk savunma hattımız deri gibi organizmanın vücudun derinlerine girmesine izin vermeyen bariyer dokularımızdır (doğal immünite). Bununla birlikte bu bariyerin alt tabakalarına ulaşma ihtimaline karşılık vücut bu işgalcilere karşı hızlıca cevap verebilen hücreler barındırmaktadır. Bu hücreler içerisinde yabancı organizmaları yutan ve antikorlara gereksinim duymadan onları öldüren makrofaj ve nötrofiller bulunmaktadır. Bu hızlı direnç aynı zamanda istilacı organizmayı esansiyel besinlerden (demir gibi) mahrum bırakan çözünen moleküllerden ve epitel yüzeylerinde, sekresyonlarda (örneğin gözyaşı ve tükürük) ve kan dolaşımında bulunan belirli moleküllerden oluşmaktadır. İmmünitenin bu formu istilaya karşı sürekli cevap vermeye hazır olan “doğal veya özgül olmayan bağışıklık” sistemini oluşturmaktadır.

Savunmada ikinci hat birincil istilaya (primer enfeksiyon, ilk kez karşılaşılan bir organizma tarafından oluşturulan enfeksiyon) yanıt vermesi günler alabilen özgül (spesifik) veya kazanılmış immün sistemdir. Özgül immün sistemde antikor (yabancı antijenleri bağlayabilen çözünür proteinler) üretimini ve yabancı patojenleri tanıyan ve yok eden özgül hücrelerin rol oynadığı hücresel cevabı görmekteyiz. Virüs invazyonunda veya tümör hücrelerinde bu yanıt, aynı zamanda virüsle enfekte veya tümörijenik hücrelerin tanınması ve tahribi için yaşamsal öneme sahiptir. İkincil (sekonder) enfeksiyona cevap ise birincil (primer) enfeksiyondan hafıza B ve T hücrelerinin aktivasyonu nedeniyle çoğu zaman daha hızlıdır.

Çevirimiçi kitabımızda immün sistem hücrelerinin diğer hücrelerle ile çeşitli sinyal molekülleri vasıtasıyla nasıl etkileştiğini ve böylece nasıl koordine (eş güdümlü) bir cevabın geliştiğini göreceğiz.
Mobirise

Creative Commons Attribution Non-Commercial License
Klinik Mikrobiyoloji ve İmmünoloji Derlemeleri'de yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu lisansın kapsamı dışındaki izinler klinikmikrobiyoloji.com adresinde mevcuttur.

Medicine & Publishing

Üye Ol

Ücretsiz güncelleme ve uyarılar için üye olunuz




Bizi takip edin: